<<< hakkımızda / tarihçe

donanma cemİyetİ pİyangosu (1917)

İkinci Meşrutiyet'in birinci yılında (6 Temmuz 1909'da) kurulan Donanma-yı Osmani Muavenet-i Milliye Cemiyeti, çeşitli bağış (iane) yollarıyla gelir sağlamayı amaçlarken, piyangodan da yararlanmayı düşünmüştür. .

Kuruluşundan sekiz yıl sonra, geliriyle bir tersane yaptırmak üzere, savaş sırasında çıkarılmasını sağladığı piyangolu tahvilleri ilişkin yasa şöyledir:

İtibar-ı Milli Bankası, bu tahvillerden 400.000 kadarını yüzde 15 - 20 eksiğine almış, fakat bunların pek azılli satabilmiştir.

Tedavüle çıkarılmadan Donanma

Cemiyeti' nin elinde kalan 600.000 kadar tahvil de, Damat Ferit Paşa hükumetince Cemiyeti fesheden 2 Mayıs 1919 tarihli Heyet - i Vekile Kararnamesiyle Hazineye devredilmiştir. Cumhuriyet döneminde ise

12 Aralık 1925 tarih ve 689 sayılı kanunla bu kararname kaldırılarak, eski Donanma Cemiyeti' nin Hazineye intikal eden parası ve gayrimenkulleri dışındaki hakları Türk

Tayyare Cemiyeti' ne verilmiştir.

(Üçüncü tertip Düstur, cİlt 7, s. 218)

İtibar-ı Milli Bankası 21 Haziran 1927 tarih ve 116 sayılı Kanunla (Üçüncü tertip Düstur, cild 6, s. 1734) Türkiye İş Bankası'na devredilirken, elinde kalan 178.150 Donanma Cemiyeti tahviIi de İş Bankası' na geçmiştir. "Mülga Donanma Cemiyeti tarafindan çıkarılan İkramiyeli Piyango Tahvillerinin Kaldırılması hakkında "ki 3672 sayılı Kanunun kabul edildiği 5 Temmuz

1939'a kadar sadece 61.000 tahvil, her yıl Bankaca itfa edilmekteydi. Bunların pek faiz getirmediği, Borsada işlem görmediği, ancak uzun vadeli piyango bileti niteliğinde oldukları gözönüne alınarak, söz konusu kanunla derhal bedelleri ödenerek ortadan kaldırılmışlardır.

OSMANLI DONANMA CEMİYETİ PİYANGOSU
Tertip 9513 Numara 00088

Hasılatı Donanma Cemiyetinin infa edeceği tersaneye sarf edilecektir 100 Kuruş kıymet-i itibariyesinde piyango tahvili

İşbu piyango tahvili Osmanlı Donanma Cemiyeti Heyet-i İdaresinin 14 ve 17 Nisan 1333 tarihli mukarreratına tevfikan cemiyet-i mezkurece mevki-i tedavüle vaz' olunan beheri yüzer tahvilden mürekkep onbin tertibe münkasım bir milyon Osmanlı liralık piyango aksamındadır.

İşbu piyango merbut cetvel mucibince kırk senede keşidelerle eda edilecektir.

Keşidelerde isabet eden numaraların ikramiyeleri tarih-i keşideden sekizgün sonra Dersaadet'te Osmanlı İtibar-ı Mili Bankasında tediye edilecektir.

Keşidede isabet edip de onbeş sene zarfında beray-ı tahsil ibraz edilmeyen numerat Donanma Cemiyeti menfaatine mürur-u zamana tabi olur.

İşbu piyangoya karşılık olarak Donanma Cemiyeri varidatından senevi otuz bin Osmanlı lirası tahsis eylemiştir. Mezkur otuz bin lira her sene 31 Mart, 30 Haziran, 30 Eylül, 30 Kanunuevvel tarihlerinde yedi bin beşter yüz liralık tekasit ile Osmanlı İtibar-ı Mili Bankası'na tediye edilecektir.

2 Nisan 1333 tarihli kanun ahkamına tevfikan Hükumet-i seniye-i Osmaniye işbu otuz bin liralık taksid-i senevisini tekeffül eylemiştir.

Dersaadet, 21 Nisan 1333
Osmanlı. Donanma Cemiyeti.

Heyet-i İdare ............ Heyet-i İdare .............Heyet-i İdare
.....Reisi................... Reis-i Sanisi ................ azasından
İstanbul Meb'usu .................................. Sanisi Bursa Meb'usu

ŞERAİT- İ KEŞİDE
Her biri yüzer numarayı havi onbin tertip üzerine münkasım ve üzerlerinde gerek sıra gerek tertip numaraları muharrer bir milyon piyango tahvili üzerlerinde matbu cetvel mucibince keşide tarikiyle tediye edilecektir. Keşideler cetvel-i mahsusunda muharrer tevarihte ve ancak mezkur tarihler eyyam-ı tatiliye tesadüf ederse ertesi güne talik olunmak üzere Osmanlı İtibar-ı Milli Bankası marifetiyle ve Donanma Cemiyetiyle Maliye Nezareti murahhasları muvacehesinde Maliye ezaret-i Celilesinde icra olunacaktır.

Keşide muamelesi bervech-i ati icra edilecektir.

Onbin tertibin numaraları bir numaralı bir müdevver dolap içine vaz' edilecek ve birden yüze kadar olan sıra numaraları iki numaralı diğer bir dolaba vaz' edilecektir

Evvela keşide cetvelinde gösterilen sıra mucibince tertip numaraları çekilir ve bunlar üf numaralı müdevver dolaba vaz' edilir.Badehu asıl ikramiyelerin keşide ameliyesine başlanır ve bunun temini için aynı zamanda iki numaralı müdevver dolaptan üç numaralı müdevver dolaplara vaz' edilir ve bütün ikramiyeler çıkıncaya kadar bu minval üzere devam edilir.

Aynı tahvile mükerrer ikramiye isabet edecek olursa, yalnız birinci defasında isabet eden ikramiye muteberdir.

Aynı tertibe ait olan tahvilattan keşidede ikramiye ile çıkmayanlar cetvelinde muayyen asgari miktar üzerinden tediye edilir. Keşidelerde çıkan numaralar Dersaadet'te iki gazete ve vilayatta gazeteler vasıtasıyla neşr edilir.

KEŞİDE CETVELİ
Arka yüzdeyse, Fransızca, Rumca, ve Ermenice, (Raşi/İbranı harflerle) Ladino (Yahudi İspanyolcası) ve Arapfa kısa açıklamalar vardır.

İTFA CETVELİ
Özetle: Bir milyon tahvil/biletten 1927 tanesi (ayların 15'inci günlerinde)

1917'de iki ayda bir (Ağustos, Ekim ve Aralıkta),

1918 ve 1919'da üç ayda bir (Mart, Haziran, Eylül ve Aralıkta),

1920'den itibaren dört ayda bir (Mart, Temmuz ve Kasımda) yapılacak toplam 122 çekilişte, (en

büyük ikramiyeleri ilk yıllarda beş bin, yedi bin beş yüz ve on bin sonraki yıllarda ise bin ila üç bin lira olmak üzere çeştli para ödülleri kazanacaktır.

Geriye kalan 998.073 tanesinden

22.543 'ü ......................................ilk on yılda (1917-26)............. üst fiyatından,
29.430 'ü ....................................ikinci on yılda (1927-36)............ yüzde 10 fazlasıyla,
168.150 'si ................................üçüncü on yılda (1937-46) ............yüzde 20 fazlasıyla,
234.275 'i ...................31 'inci ila 35'inci yıllarda (1947-51)............ yüzde 25 fazlasıyla,
316.110 'u ......................36'ncı ila 37'inci yıllarda (1952-53) ............yüzde 30 fazlasıyla,
316.110'u...................... 38'inci ila39'uncu yıllarda (1954-55) ...........yüzde 40 fazlasıyla,
111.451 'i de ......................................40'ıncı yılda (1956) ...........yüzde 50 fazlasıyla itfa edilecektir.

.............................................................1927 tanenin ikramiye tutarı 31.027.500 krş.
...............................................................998.073 tanenin itfa tutarı 130.021.925 krş.
............................................................................................------------------------
..................................................................................................161.049.425 krş.